Το Site βρίσκεται υπό κατασκευή - Επικοινωνία: Paideia24blog@gmail.com

40%

We'll notify you when the site is live:

Copyright © Paideia 24 - Εκπαιδευτικά Νέα
Από το Blogger.

Τελευταία Σχόλια

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Παρασκευή, 5 Φεβρουαρίου 2016

Τι πανεπιστήμια θέλουμε;

Κείμενο του Γιώργου Μαυρωτά, (Βουλεύτης Αττικής με το Ποταμι, Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ) σχετικά με τον Εθνικό Διάλογο στην Παιδεία.


Μέσα στον καλοδεχούμενο διάλογο που έχει ανοίξει για την Παιδεία πιστεύω ότι ένα μεγάλο κομμάτι θα πρέπει να ασχοληθεί με το ερώτημα του τίτλου. Κατά τη δική μου γνώμη το μεγάλο στοίχημα είναι να καταφέρουμε να συνδυάσουμε τα ακόλουθα στοιχεία: πανεπιστήμια με έμφαση στη μετάδοση και στην παραγωγή νέας γνώσης αλλά με ταυτόχρονη συμβολή και στην ανάπτυξη.

Τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν είναι ούτε παλάτια ούτε όμως και ερείπια. Σε όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια πιστεύω ότι υπάρχουν θύλακες αριστείας, αλλού περισσότερο αλλού λιγότερο. Και δεν είναι θέμα μόνο χρηματοδότησης. Υπάρχουν καθηγητές, ερευνητές, ομάδες που διακρίνονται εκπαιδευτικά κι ερευνητικά παγκοσμίως και υπάρχουν άλλοι που δεν πληρούν σε τόσο μεγάλο βαθμό τα ακαδημαϊκά κριτήρια που ισχύουν διεθνώς. Το ζητούμενο είναι να δώσουμε κίνητρα ώστε να πληθύνει σιγά σιγά η πρώτη ομάδα. Και για να γίνει αυτό πρέπει να βελτιωθεί το σημερινό ακαδημαϊκό περιβάλλον στα ελληνικά πανεπιστήμια.

Άλλωστε οι έλληνες φοιτητές και καθηγητές όταν βρίσκονται σε γόνιμο ακαδημαϊκό περιβάλλον στο εξωτερικό διαπρέπουν. Για να βελτιωθεί λοιπόν η κατάσταση στα ελληνικά πανεπιστήμια στο μυαλό μου υπάρχουν 5 ευρύτεροι στόχοι τους οποίους θα περιγράψω στη συνέχεια μαζί με κάποιες ενέργειες για την επίτευξή τους.

1ος στόχος Πραγματική Αυτοδιοίκηση στα ΑΕΙ
Ο παραπάνω στόχος προϋποθέτει αλλαγές στα εξής:

α) Χρηματοδότηση
Προφανώς δεν υπάρχει νόημα στον όρο αυτοδιοίκηση, χωρίς ξεκάθαρους κανόνες χρηματοδότησης. Απαιτεί νομική δέσμευση της πολιτείας για χρηματοδότηση της δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης με συγκεκριμένο διαφανή τρόπο (με βάση τον πραγματικό αριθμό των κανονικώς φοιτούντων και κατηγορία σπουδών). Από την άλλη μεριά όμως πρέπει και τα πανεπιστήμια να δραστηριοποιηθούν δημιουργώντας τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) που προβλέπονται από τον νόμο για την αξιοποίηση της περιουσίας τους (υλικής και άυλης). Δηλαδή μέσω των προσόδων από τη διαχείριση της περιουσίας του, των χορηγιών που θα προσελκύσει, των εσόδων από ευρεσιτεχνίες και συμμετοχές, των διαθεσίμων του, κ.ά., τα ΝΠΙΔ θα συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη τους (διαχείριση και διάθεση κονδυλίων για την κάλυψη δαπανών που είναι απαραίτητες για τις ανάγκες ερευνητικών, εκπαιδευτικών, επιμορφωτικών και αναπτυξιακών έργων κ.ά., με τη διάθεση κονδυλίων για τη συνεχή βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών φοιτητικής μέριμνας, με παροχή υποτροφιών, κ.λπ.)

β) Διοίκηση
Μετάβαση από καθεστώς ασφυκτικών διοικητικών ρυθμίσεων που καθορίζει συνεχώς με διαρκείς τροπολογίες νόμων, εκδόσεις Προεδρικών Διαταγμάτων (ΠΔ) και Υπουργικών Αποφάσεων (ΥΑ), εγκυκλίους κ.λπ. σε περιβάλλον λογοδοσίας του ΑΕΙ προς την κοινωνία. Η αυτοτέλεια είναι συγχρόνως και ευθύνη. Χρειάζεται ένα λιγότερο δύσκαμπτο θεσμικό πλαίσιο που να δίνει περισσότερους βαθμούς ελευθερίας στη διοίκηση των Πανεπιστημίων (π.χ. δεν μπορεί να αποφασίζει το Υπουργείο ακόμα και για τις εξεταστικές περιόδους και να μιλάμε για αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων). Χρειάζεται όμως συγχρόνως διαφάνεια και λογοδοσία και γι αυτό ο εποπτικός ρόλος των Συμβουλίων Ιδρύματος είναι σημαντικός σε ένα πραγματικά αυτοδιοίκητο Πανεπιστήμιο.

γ) Εισακτέοι
Τα τμήματα των Πανεπιστημίων θα πρέπει να έχουν τον πρώτο λόγο σε ότι αφορά στον αριθμό των εισακτέων τους με βάση τις υποδομές τους και τα προσωπικό τους. Επίσης θα πρέπει να επιλέγουν τα εξεταζόμενα μαθήματα και τον συντελεστή βαρύτητας του κάθε μαθήματος από τη δεξαμενή μαθημάτων των πανελλαδικών εξετάσεων.

2ος στόχος: Βελτίωση υπηρεσιών προς τον φοιτητή

Ένα πρώτο και βασικό στοιχείο είναι η ίδρυση, προσαρμογή και λειτουργία προγραμμάτων σπουδών (προπτυχιακά, μεταπτυχιακά, διδακτορικές σπουδές) ρυθμίζεται αποκλειστικά από διαδικασίες ακαδημαϊκής πιστοποίησης. Δεν είναι δυνατόν η διαδικασία ίδρυσης προγραμμάτων σπουδών να συνδέεται με την ίδρυση τμήματος και να ελέγχεται από το υπουργείο (με παρεμβολές εξωακαδημαικών παραγόντων), ούτε να ιδρύονται ΠΜΣ χωρίς καμία διαδικασία ακαδημαϊκής πιστοποίησης.

“Αποκομματικοποίηση” των πανεπιστημίων. Τα φοιτητικά και τα κομματικά συμφέροντα δεν συμπίπτουν με αποτέλεσμα πολλές φορές να δρουν οι φοιτητικοί σύλλογοι με βάση κομματικές επιλογές κι όχι τα πραγματικά συμφέροντα των φοιτητών. Η αποκομματικοποίηση μπορεί να γίνει αν στις φοιτητικές εκλογές δεν ψηφίζονται κομματικές, φοιτητικές παρατάξεις -ώστε να πανηγυρίζουν όλοι την επόμενη μέρα ότι κέρδισαν- αλλά να ψηφίζονται πρόσωπα για να εκπροσωπήσουν τον φοιτητικό σύλλογο.

Προσαρμογή των καθηγητών στα προγράμματα σπουδών κι όχι το αντίθετο. Επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών κάθε 3-4 χρόνια.

·Κινητικότητα των φοιτητών ως το 2ο-3ο έτος. Στα 18 του χρόνια κανένας δεν είναι σίγουρος για το τι ακριβώς θέλει να κάνει στη ζωή του. Πολλά παιδιά εγκλωβίζονται σε μια Σχολή που δεν τους αρέσει κι εγκαταλείπουν την προσπάθεια. Θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα στους νέους φοιτητές να αλλάξουν Τμήμα με συγκεκριμένες προϋποθέσεις έως το 2ο-3ο έτος σπουδών.

·Θέσπιση ανώτατου ορίου σπουδών ώστε αφενός να υπάρχουν αξιόπιστα νούμερα για τη φοίτηση ανά τμήμα και αφετέρου να μην κυριαρχεί η αντίληψη «αφού μπήκαμε, κάποτε θα βγούμε» που έχει επιπτώσεις στην ποιότητα των σπουδών.

·Να αποκατασταθεί η σχέση διδάσκοντος φοιτητή. Στα αχανή αμφιθέατρα με τους εκατοντάδες φοιτητές η σχέση αυτή έχει διαταραχτεί. Μικρότερη σχέση φοιτητών ανά μέλος ΔΕΠ (βλ. Στόχο 1γ) και υποχρέωση των καθηγητών για ώρες γραφείου ώστε να δέχονται φοιτητές.

· Όχι στην αισθητική υποβάθμιση: Αφισοκόλληση μόνο σε συγκεκριμένα σημεία του Πανεπιστημίου.

·Ηλεκτρονικές ψηφοφορίες και δημοψηφίσματα για να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι στις διαδικασίες λήψης απόφασης.

·Έμφαση στο εκπαιδευτικό έργο κι όχι μόνο στις εξετάσεις. Πρέπει να φύγουμε από τα «χαρτιά» και να πάμε στο περιεχόμενο, στην ουσία των γνώσεων που αντιπροσωπεύει το κάθε πτυχίο ή δίπλωμα.

·Σύγχρονα συγγράμματα κι ενημερωμένες βιβλιοθήκες με απρόσκοπτη ηλεκτρονική πρόσβαση σε επιστημονικά περιοδικά και βάσεις δεδομένων.

3ος στόχος: Διασύνδεση πανεπιστημίων με την παραγωγή

Επιτυγχάνεται με την αναβίωση κοινών ερευνητικών προγραμμάτων πανεπιστημίων κι επιχειρήσεων ή οργανισμών δίνοντας κίνητρα και χαλαρώνοντας το στενό γραφειοκρατικό πλαίσιο. Αναβάθμιση των μονάδων καινοτομίας κι επιχειρηματικότητας στα πανεπιστήμια, δημιουργία θερμοκοιτίδων επιχειρηματικότητας, δημιουργία πλαισίου για την οικονομική αξιοποίηση ευρεσιτεχνιών που δημιουργούνται στο πανεπιστήμιο. Επίσης η στήριξη της έρευνας στα πανεπιστήμια καθώς και της καινοτόμου επιχειρηματικότητας μέσω ενός ταμείου που θα χρηματοδοτείται κι από Έλληνες της διασποράς (Greek Research Fund) είναι μια ιδέα προς αυτήν την κατεύθυνση.

4ος στόχος: Διεθνής αριστεία

Ένα από τα κριτήρια αξιολόγησης των πανεπιστημίων είναι οι διεθνείς κατατάξεις. Παρ’ όλη την κριτική που δέχονται (και σωστά σε κάποια σημεία) αυτές οι κατατάξεις, πρέπει τα ελληνικά πανεπιστήμια να μην μείνουν αδιάφορα σε αυτήν τη διαδικασία. Σύμφωνα με μια από τις πιο αξιόπιστες κατατάξεις, αυτήν του Times Higher Education, στα 800 Πανεπιστήμια που εξετάζονται η Ελλάδα έχει 7 με πρώτο το Πανεπιστήμιο Κρήτης που βρίσκεται στις θέσεις 351-400. Πρώτο στην κατάταξη είναι το California Institute of Technology (CalTech).

Η γνώμη μου είναι ότι αν θέλαμε να βάλουμε ένα φιλόδοξο στόχο για την ανώτατη εκπαίδευση αυτός θα μπορούσε να είναι να έχουμε 6 πανεπιστήμια μέσα στα πρώτα 400 και 1-2 μέσα στα 200 πρώτα ως το 2021 (π.χ. η Ιρλανδία ήδη το έχει καταφέρει αυτό).

Για να γίνει αυτό πρέπει να βελτιώσουμε κυρίως τα κριτήρια εξωστρέφειας των ελληνικών πανεπιστημίων και για να γίνει αυτό πρέπει να προχωρήσουμε στη δημιουργία αγγλόφωνων προγραμμάτων ακόμα και σε προπτυχιακό επίπεδο. Αυτό είναι κάτι που θα διευρύνει και τη δυνατότητα διασύνδεσης μέσω του προγράμματος Erasmus+ με περισσότερα ξένα πανεπιστήμια. Τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν όλα τα φόντα να παίξουν έναν πολύ ενεργό ρόλο μέσα στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Εξάλλου, σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον (ακόμα και στον χώρο της εκπαίδευσης) δεν πρέπει να μένουμε κλεισμένοι στο καβούκι μας βλέποντας τους φοιτητές μας να φεύγουν κατά χιλιάδες στο εξωτερικό εξαιτίας του ότι εδώ οι δυνατότητες και οι συνθήκες που τους προσφέρουμε είναι ανεπαρκείς. Για την Ελλάδα, η διαρροή διανοητικού κεφαλαίου είναι πολύ πιο ανησυχητική από τη διαρροή χρηματικού κεφαλαίου αν το καλοεξετάσουμε. Ο στόχος της βελτίωσης της ποιότητας και της εξωστρέφειας των ελληνικών πανεπιστημίων είναι ένα βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση.

5ος στόχος: Εξορθολογισμός χάρτη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Τα κριτήρια δημιουργίας πολλών τμημάτων, σχολών και πανεπιστημίων αλλά και ΤΕΙ τα τελευταία 30 χρόνια ήταν ψηφοθηρικά κι όχι ακαδημαϊκά. Χρειάζεται λοιπόν σήμερα ένας εξορθολογισμός του ακαδημαϊκού τοπίου που απαιτεί συγχώνευση τμημάτων και σχολών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μετά από ολοκληρωμένο σχεδιασμό κι αξιολόγηση χωρίς τοπικά/κομματικά κριτήρια.

Τέλος, θα ήθελα να κλείσω με ένα σημαντικό κατά τη γνώμη μου θέμα. Τα θέματα της Παιδείας θα πρέπει να τα βλέπουμε υπερκομματικά γιατί υπερβαίνουν τις όποιες κομματικές γραμμές. Η γνώμη μου, με βάση την μικρή κοινοβουλευτική μου εμπειρία και βλέποντας πώς ψηφίζονται τα νομοσχέδια, είναι ότι οι νόμοι που αφορούν την Παιδεία θα πρέπει να ψηφίζονται με αυξημένη πλειοψηφία. Αυτό θα αντικατοπτρίζει μια κουλτούρα συναίνεσης που πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον σε αυτά τα θέματα, ώστε να μην συνεχίζεται το «ράβε-ξήλωνε» μόλις αλλάζουν οι κυβερνήσεις ή οι υπουργοί.

Για να γίνει αυτό όμως θα πρέπει να υπάρξει αντίστοιχη συνταγματική πρόβλεψη σε επόμενη συνταγματική αναθεώρηση. Και μια και μιλάμε για συνταγματική αναθεώρηση, πιστεύω ότι η δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων υπό τον έλεγχο της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας (ΑΔΙΠ) θα βάλει τέλος στο σημερινό θολό τοπίο των αμφιλεγόμενων «κολλεγίων», θα δημιουργήσει περισσότερη εξωστρέφεια και θέσεις εργασίας, θα δημιουργήσει επίσης συνθήκες άμιλλας με τα δημόσια πανεπιστήμια. Νομίζω ότι η απαγόρευση ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων με το άρθρο 16 του Συντάγματος είναι ένα ταμπού που πρέπει να το ξεπεράσουμε όπως όλες οι χώρες του κόσμου.
Ενημερωθείτε για όλα τα εκπαιδευτικά νέα, ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Αναπληρωτές: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε !
Πατήστε στην εικόνα